BİR ZAMANLAR EZAN
Huriye Feyza Kurt

Huriye Feyza Kurt

BİR ZAMANLAR EZAN

14 Eylül 2018 - 20:37

İlk kez Fatih Camii’nin minaresinden “Tanrı Uludur” sesleri yükseleli tam 86 yıl oldu. Az değil, dile kolay 18 yıl ezan-ı Muhammedi Türkçe okundu bu topraklarda. Camilerde, evlerde, hatta sokaklar da Arapça ezan yasaklandı ve Türkiye’ nin tarihine karanlık bir dönem daha yazıldı.

Halkın hapis cezasından, para cezasına çarptırıldığı, bunalımdan bunalıma sokulduğu, dinlerinin bile millileştirilmeye, ayar verilmeye çalışıldığı bir dönemden bahis açıyoruz; Türkçe ezan dönemi. Dönemin sosyal, siyasal çevresine bakacak olursak her şey aşikâr. Türkiye Reformasyon hareketi içerisinde. Kıyafetten yasalara, yasalardan yaşam biçime her şey değişikliğe uğratılmakta.  Bütün bunlar azar azar toplumun içine yerleştirilmeye çalışılırken hiç kimsenin aklından ezanı Türkçeleştirecekleri fikri geçmemekteydi.

Dinin millileştirilmesi ve ibadet dilinin Türkçeleştirilmesi çalışmaları başlamıştı. Diyanet İşleri Başkanlığına dini laikleştirme görevi çoktan verilmişti bile. 1931’in son ayında Dolmabahçe Sarayı’nda 9 kişilik heyetle Türkçe Ezan’ın düğmesine basılmıştı. Diyanet’ in fetva diye yayınladığı genelgeyle tüm ülkede Arapça Ezan yasaklandı. 14 asırdır Arapça okunan ezan, ülkenin her yanında Türkçe okunmaya başlanmıştı. Oysaki Ezan İslam’ın evrensel diliydi. Türkü Arabı Lazı Çerkezi içeriğini bilir, özündeki davete icabet etmeyi bir görev sayarlardı. Böyle olması nedeniyle Türk Ezan fikri olumsuz bir düşünceydi, böyle olmaya da devam edecekti.

Dinlerine ayar verildiğini ve İslam’ın evrenselliğini kaybedeceğini düşünen halk elbette ayağa kalktı. Eylemler yapıldı, yasalara karşı çıkıldı, çoğu kez tatsız olaylar yaşandı. Camiiler cemaatsiz kalmıştı. İnsanlar pencere kenarlarında, radyo başında yasağın kalkacağı haberini bekliyorlardı. Öyle ki, bu yasağın kalkması bir başbakanın idamına bile sebep olacaktı. Tam 18 yıl sonra değişen iktidarla ezanın Arapça okunması serbest bırakıldı. Haber duyulduğunda insanlar gözyaşları içinde birbirine sarıldı. Kimi müezzinler ezanı yedi kez üst üste okudu. Allah’ u Ekber sedaları yayıldı gök kubbeye…  Allah’u Ekber…

Türkçe ezanın yasaklanmamasına rağmen bir daha “Tanrı Uludur” sesleri yükselmedi ay yıldızın gölgelendiği minarelerden. Tek kelime Türkçe bilmeyen köy halklarına yapılan bu dayatmanın nedeni ise hiçbir zaman anlaşılmadı.

Değerli okur, yaşananları anlamak güç, anlatmaksa bize düşeni…

Bu yazı 880 defa okunmuştur .

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar